پایگاه اطلاع رسانی وااسلاماه

 

باید یقین کامل داشته باشی که با قرآن زنده ای و بدون قرآن مرده

با قرآن بینایی و بدون قرآن نابینا

با قرآن هدایت یافته ای و بدون قرآن گمراه

با قرآن دانشمندی و بدون قرآن نادان

اول الله، آخر الله ، ظاهر الله، باطن الله، فقط الله

بهترین یاد خدا ورد (لااله الا الله) است

کاربران ارجمند؛ به سوالات تکراری پاسخ داده نمی شود لطفا ابتدا سوال خود را در سایت جستجو نمایید ×
آمار کلی سایت
  • کل مطالب 2335
  • کل نظرات 9765
  • کل اعضا 1708
  • جدیدترین عضو شهرام گلی
خبرنامه
وااسلاماه
| بازدیدها: 1399

هرچند که سوره ی نورحلقه ای ازحلقات تربیتی قرآن می باشد اما می توان به طور سهل وآسان مجموعه ای مهم ودرخور ازویژگی های تربیتی را درآن یافت که مهمترین آنها دربندهای زیر می آیند: ویژگی اول:شمولیت وتوازن است: به این خاطر که قرآن تمامی ابعاد وجوانب انسان اعم ازروح،عقل،بدن،ووجدان را همگی درنظر گرفته خودرا ازدیگر مکاتب بشری ومادی که فقط به نیازهای ظاهری انسان که درشهوت وشکم خلاصه می شود جدا می سازد،واین روش تربیتی را بدون اغراق وزیاده روی درسوره ی نوربه طور واضح وآشکار مشاهده ولمس می کنیم؛ماشاهد هستیم که روش تربیتی درقرآن چگونه روح انسان رابه وسیله ی خداپرستی وتفکر درآثار اوارتقا می بخشد،ونفس اورانیز ازراه عادت کردن به اخلاق خوب وپسندیده تزکیه می کند،وجسم انسان را بابرآورد کردن نیازهای مادی ومعنویش تقویت می کند وآن را ازچیزهای که موجبات ضعف وسستی اومی شوند به دور می دارد،پس بدون شک این روش تربیتی روشی است که تمام ابعاد وجودی انسان را دربرمی گیرد وبه هیچ کدام ازاین نیازها کمترین بی توجهی را نمی کند… پس تربیت قرآنی فقط جسم ،روح ویاعقل بشری رادرنظر نمی گیرد بلکه نگاه قرآن به این سه بخش نگاهی متوازن است وازنمونه های این توازن می توان به این فرموده ی قرآنی اشاره کرد که می فرماید:« رِجَالٌ لَّا تُلْهِیهِمْ تِجَارَهٌ وَلَا بَیْعٌ عَن ذِکْرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاهِ وَإِیتَاء الزَّکَاهِ یَخَافُونَ یَوْماً تَتَقَلَّبُ فِیهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصَارُ»نور/۳۷ مردانی که بازرگانی و معامله ای ، آنان را از یاد خدا و خواندن نماز و دادن زکات غافل نمی سازد . از روزی می ترسند که دلها و چشمها در آن دگرگون و پریشان می گردد. همچنان که می بینیم این آیه گواهی روشن برتوازن بین کار وعبادت است؛زیرا شعائر دینی وقت وزمانی مخصوص به خود دارند وکاروفعالیت دنیوی هم مجال ومیدان خودرا دارا می باشد ودراین توازن ویکسان نگری متوجه این نکته مهم می شویم که نگاه قرآنی به دنیا وآخرت همسان وهمسنگ است زیرا دنیا وآخرت ازنظر قرآن چیزی نیستند که متضاد ومقابل همدیگر باشند بلکه ارتباط بین دنیا وسرای آخرت ارتباطی تکاملی است نه تقابلی به طوری که بعضی ازدوستان بیگانه بامفاهیم قرآن همسو با ملحدان این گویش را به خورد مردم می دهند که نمی شود دنیا وآخرت را باهم داشت بلکه باید یکی را فدای دیگری کرد. ویژگی دوم: مثبت نگری است: روش تربیتی که قرآن ازآن برخوردار است وازخلال آیات قرآنی به روشنی می شود آن را فهمید ارتباط وپیوند ناگسستنی بین ایمان وعمل است به طوری که مؤمن را دراجتماع جوری جلوه می دهد که باکردار ورفتارش بازگوکننده عقیده وایمانش می باشد،«وَیَقُولُونَ آمَنَّا بِاللَّهِ وَبِالرَّسُولِ وَأَطَعْنَا ثُمَّ یَتَوَلَّى فَرِیقٌ مِنْهُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِکَ وَمَا أُولَئِکَ بِالْمُؤْمِنِینَ (۴۷) وَإِذَا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ لِیَحْکُمَ بَیْنَهُمْ إِذَا فَرِیقٌ مِنْهُمْ مُعْرِضُونَ (۴۸) وَإِنْ یَکُنْ لَهُمُ الْحَقُّ یَأْتُوا إِلَیْهِ مُذْعِنِینَ (۴۹) أَفِی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ أَمِ ارْتَابُوا أَمْ یَخَافُونَ أَنْ یَحِیفَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ وَرَسُولُهُ بَلْ أُولَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ» (نور)) ) از جمله کسانی کـه خدا توفیق هدایت قرینشان نفرموده است ، مناققانـی هستند که پرتو ایـمان به دلهایشان نتابیده است ، ولی دم از ایمان می زنند) و می گویید: به خدا و پـیغمبران ایمان داریم و ( از اوامرشان ) اطاعت می کنیم، امّا پس از این ادّعاء ، گروهی ار ایشان ( از شرکت در اعمال خیر همچون جهاد، و از حکم قضاوت شرعی ) رویگردان می شوند، و آنان در حقیقت مؤمن نیستند. هنگامی که ایشان به سوی خدا و پیغمبرش فرا خوانده می شوند تا ( پیغمبر، برابر چیزی که خدا نازل فرموده است ) در میانشان داوری کند، بعضی از آنان ( نفاقشان ظاهر می شود و از قضاوت او) رویگردان می کردند. ( زیرا که می دانند حقّ به جانب ایشان نیست و پیغمبر هم دادگرانه عمل می فرماید، و حقّ را په صاحب حقّ مـی دهد) . ولی اگر حقّ داشته باشند ( چون می دانند داوری به نفع آنان خواهد بود) با نهایت تسلیـم به سوی او می آیند. آیا در دلهایشان بیماری ( کفر) است ؟ یا ( در حقّانیّت قرآن ) شک و تردید دارند؟ یا می ترسند خدا و پیغمبرش بر آنان ستم کنند؟ ( بلی ! ایشان دچار بیماری کفر و گرفتار شک بوده و از داوری پیغمبر که برابر احکام الهی است هراسناک می باشند. خوب می دانند کـه خدا و رسول ستمگر نبوده و حقّ کسـی را حیف و میل نمی کنند) بلکه خودشان ستمگرند. در این راستا استاد شهید راه اسلام سید قطب (رح)می فرماید: هرگاه ایمان صحیح در دل مستقرّ شود، آثار آن در روش و رفتار آشکار می گردد. اسلام عقیده ی متحرّک و پویا است و تاب تحمّل منفی بافی و کناره روی را ندارد. عقیده ی اسلامی همین که در جهان فهم و شعور درون پیاده شود، مدلول و مفهوم آن در امور جهان بیرون پیاده می شود، و به زبان حرکت و پویش از خود می گوید، و در جهان واقعیّت به رفتار و کردار درمی آید، و باور نهان درون به صورت عمل آشکار بیرون سر بر می زند. برنامه روشن اسلام در کار تربیت ، براساس تبدیل درک و فهم درونی عقیده و دریافت آداب و اخلاق نهانی عقیده ، به حرکت و پویش روش و رفتار واقعی بیرونی ، و همچنین بر اساس تبدیل این حرکت و پویش به عادت ثابت یا قانون ، استوار و پایدار می گردد. همراه با آن ، انگیزه و محرّک نخستین هر حرکت و پویشی را نیز باید زنده نگاه داشت تا پیوسته زنده و متّصل به سرچشمه ی اصلی باقی بماند. ویژگی سوم: انسانی بودن آن است: یعنی این که قرآن به خواست های انسانی انسان توجه دارد وکارتربیتی اسلام متمرکز برمحور انسانیت است چرا که می بینیم جوابگوی نیازهای فطری وسرشتی انسان است وآنهارابرآورد می کند همچنان که اورا ازچیزهای که برای او ضرر دارد باز می دارد به مانند تحریم زنا:« الزَّانِیَهُ وَالزَّانِی فَاجْلِدُوا کُلَّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا مِئَهَ جَلْدَهٍ وَلَا تَأْخُذْکُم بِهِمَا رَأْفَهٌ فِی دِینِ اللَّهِ إِن کُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ وَلْیَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَائِفَهٌ مِّنَ الْمُؤْمِنِینَ»نور/۲ ( از جمله احکام سوره ، یکی این است که ) هر یک از زن و مرد زناکار ( مؤمن ، بالغ ، حرّ ، و ازدواج ناکرده ) را صد تازیانه بزنید و در ( اجرا قوانین ) دین خدا رأفت ( و رحمت کاذب ) نسبت بدیشان نداشته باشید ، اگر به روز قیامت ایمان دارید ، و باید گروهی از مؤمنان بر ( اجرا حکم ناظر ، و به هنگام زدن تازیانه ها و ) شکنجه ایشان حاضر باشند. «وَلْیَسْتَعْفِفِ الَّذِینَ لَا یَجِدُونَ نِکَاحاً حَتَّى یُغْنِیَهُمْ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَالَّذِینَ یَبْتَغُونَ الْکِتَابَ مِمَّا مَلَکَتْ أَیْمَانُکُمْ فَکَاتِبُوهُمْ إِنْ عَلِمْتُمْ فِیهِمْ خَیْراً وَآتُوهُم مِّن مَّالِ اللَّهِ الَّذِی آتَاکُمْ وَلَا تُکْرِهُوا فَتَیَاتِکُمْ عَلَى الْبِغَاء إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّناً لِّتَبْتَغُوا عَرَضَ الْحَیَاهِ الدُّنْیَا وَمَن یُکْرِههُّنَّ فَإِنَّ اللَّهَ مِن بَعْدِ إِکْرَاهِهِنَّ غَفُورٌ رَّحِیمٌ» آنان که امکانات ازدواج را ندارند ( و قادر به پرداخت مهریّه و نفقه نمی باشند ) باید در راه عفّت و پاکدامنی تلاش کنند ، تا خداوند از فضل و لطف خود ایشان را دارا کند ( و وسیله رفع نیازشان را فراهم سازد ) . کسانی که از بردگانتان خواستار ( آزادی خود با ) عقد قرارداد شدند ، با ایشان عقد قرارداد ببندید اگر خیر ( و صلاحیّت بر پای خود ایستادن در زندگی آزاد و امانت در پرداخت اقساط بازخرید ) در ایشان سراغ دیدید ، ( در راه آزادی کمکشان کنید ) و از مال و ثروت خدا که خدا به شما داده است بدیشان بدهید . همچنین کنیزان خود را ( با جلوگیری از ازدواج ایشان ) وادار به زنا نکنید ، اگر آنان خواستند ( با ازدواج با مردان دلخواه خود ، شخصیّت مستقلّی بهم رسانند و همچون آزادگان تشکیل خانواده دهند و ) عفیف و پاکدامن باشند . ( ای مؤمنان ! با جلوگیری از ازدواج ، کار کنیزان را به خودفروشی نکشانید ) تا بدین وسیله خواهان مال و دارائی زودگذر دنیا بوده ( و بگوئید ازدواج آنان با دیگران باعث کم کاری ایشان و کاستی رونق و کاهش بهایشان می گردد ) . هرکس ایشان را ( با منع ازدواج ) وادار ( به زنا و خودفروشی ) کند ، اگر از واداشتن آنان توبه کند ( و راه ازدواج کنیزان و رفاه حال ایشان را به وسیله موافقت با ازدواج فراهم سازد ) خدا آمرزگار و مهربان است ( و او را می بخشد و مورد لطف و محبّت قرار می دهد ) . با انسانیت انسان چه زن باشد وچه مرد همخوانی ندارد پیوندی که صرفا به خاطر وبراساس شهوت صورت پذیرفته است وهمچنین زیبنده زن نیست که خودرا به مانند کالایی تجاری عرضه کند. ویژگی چهارم: آسان گیری :آسان گیری ازمهم ترین ویژگی قرآنی است درکارتربیت زیرا اسلام چیزی را ازانسان نخواسته که توانایی انجام آن رانداشته باشد. درهمین سوره می توان به چند نمونه ی بارز استدلال کرد«لَیْسَ عَلَى الْأَعْمَى حَرَجٌ وَلَا عَلَى الْأَعْرَجِ حَرَجٌ وَلَا عَلَى الْمَرِیضِ حَرَجٌ وَلَا عَلَى أَنفُسِکُمْ أَن تَأْکُلُوا مِن بُیُوتِکُمْ أَوْ بُیُوتِ آبَائِکُمْ أَوْ بُیُوتِ أُمَّهَاتِکُمْ أَوْ بُیُوتِ إِخْوَانِکُمْ أَوْ بُیُوتِ أَخَوَاتِکُمْ أَوْ بُیُوتِ أَعْمَامِکُمْ أَوْ بُیُوتِ عَمَّاتِکُمْ أَوْ بُیُوتِ أَخْوَالِکُمْ أَوْ بُیُوتِ خَالَاتِکُمْ أَوْ مَا مَلَکْتُم مَّفَاتِحَهُ أَوْ صَدِیقِکُمْ لَیْسَ عَلَیْکُمْ جُنَاحٌ أَن تَأْکُلُوا جَمِیعاً أَوْ أَشْتَاتاً فَإِذَا دَخَلْتُم بُیُوتاً فَسَلِّمُوا عَلَى أَنفُسِکُمْ تَحِیَّهً مِّنْ عِندِ اللَّهِ مُبَارَکَهً طَیِّبَهً کَذَلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمُ الْآیَاتِ لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُون» بر ( اشخاص صاحب عذر چون ) کور و لنگ و بیمار ، و بر خود شما ( تندرستان ) گناهی نیست که در خانه های ( فرزندان ) خودتان ، یا خانه های پدران ، مادران ، برادران ، خواهران ، عموها ، عمّه ها ، دائیها ، و خاله های خود ، یا خانه هائی که کلیدهای آنها در اختیار شما است ( و نگاهبانی و مواظبت آنها به شما واگذار شده است ) و یا خانه های دوستانتان غذا بخورید . همچنین بر شما گناهی نیست که به طور دسته جمعی و یا جداگانه خوراک تناول نمائید . هر وقت داخل خانه ای شدید بر همدیگر سلام کنید ، سلام پربرکت ( و لبریز از خیر و ثواب فراوان ، و تقویت کننده پیوند موجود میان دلهای مردمان ، و درود ) پاکی که به فرمان خدا مقرّر است ( و موجب صفا و صمیمیّت می گردد ) . این گونه ( کافی و وافی و واضح ) خداوند آیه ها ( ی احکام محکمه و شرائع مبرمه خود ) را برایتان توضیح می دهد و تبیین می کند تا این که ( بیندیشید و در پرتو خرد ، احکام و مواعظ مندرج در آیات را ) بفهمید ( و بدانها عمل کنید ) . ومهمتر ازهمه ی این ها اینکه خداوند دَرتوبه وبازگشت بسوی خودرا بازگذاشته وهرکسی این فرصت رادارد که ازآن بهره ببرد ،واین امتیاز خودنشانه ی کامل آسان گیری خداوند است نسبت به بندگان. ویژگی پنجم: عقلانی بودن:درکار تربیت قرآن عقل وخرد انسان رامورد خطاب قرار می دهد نه احساس وعاطفه اش را،وبر این نکته کار می کند که ازراه نصیحت ونقد عقل راپویا کند،ومؤمن را بدان فرا می خواند که اعتمادش بردلیل وبرهان باشد نه برسوء ظن وبدگمانی وبه همین خاطر است که قرآن به ذکر مثال وتشبیهات روی می آورد تا این مسلمان راجوری بسازد ودرست کند که نیروی ذهنش را به کاراندازد،وهمچنین عقلانی بودن کارتربیت درقرآن را می توان ازلابلای احکام وقوانینی فهمید که قرآن آنها را باحکمت وفلسفه ای که دارند بیان می کند که نمونه ی این نوع بیان را می توان دربیشتر آیات مربوط به احکام جستجو کرد وبدان دست یافت، به عنوان نمونه به آیه ی ۵۸ازهمین سوره ی نوراکتفا می کنیم آنجا که می فرماید:« یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لِیَسْتَأْذِنکُمُ الَّذِینَ مَلَکَتْ أَیْمَانُکُمْ وَالَّذِینَ لَمْ یَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنکُمْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ مِن قَبْلِ صَلَاهِ الْفَجْرِ وَحِینَ تَضَعُونَ ثِیَابَکُم مِّنَ الظَّهِیرَهِ وَمِن بَعْدِ صَلَاهِ الْعِشَاء ثَلَاثُ عَوْرَاتٍ لَّکُمْ لَیْسَ عَلَیْکُمْ وَلَا عَلَیْهِمْ جُنَاحٌ بَعْدَهُنَّ طَوَّافُونَ عَلَیْکُم بَعْضُکُمْ عَلَى بَعْضٍ کَذَلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمُ الْآیَاتِ وَاللَّهُ عَلِیمٌ حَکِیمٌ» ای کسانی که ایمان آورده اید ! باید بردگان شما و همچنین کودکانتان که به حدّ بلوغ نرسیده اند ( ولی مسائل جنسی و عورت و غیر آن را تمییز و تشخیص می دهند ، به هنگام ورود به اطاقهای خواب مردان و همسران ) در سه وقت اجازه بگیرند : پیش از نماز صبح ، و در نیمروز هنگامی که لباسهای ( معمولی ) خود را در می آورید ، و بعد از نماز عشاء . ( این اوقات ) سه وقت ( ویژه خلوت و آشکار شدن ) عورت شما است . بعد از این سه وقت بر شما و آنان گناهی نیست بدون اجازه وارد شوند . ( آنان خدمتکاران و کوچکان شما هستند و مشکل است هر بار در سایر اوقات اجازه بگیرند ) . ایشان دور و بر شما در رفت و آمدند و شما نیز دور و بر ایشان در رفت و آمدید ( و با صفا و صمیمیّت خانوادگی به یکدیگر خدمت می نمائید ) . این گونه ( صریح و روشن ) خداوند آیه ها را برای شما توضیح و تبیین می کند ( تا خویشتن را در پرتو احکام قرآنی ، متأدّب به اخلاق اسلامی کنید ) و خداوند بس آگاه و کاربجا است . به خوبی می شود فهمید که چرادربعضی اوقات قرأن ازما می خواهد که ؤیرىستان خود را طوری تربیت ورهنمود کنیم که دراین سه وقت حساس ازما اجازه ی ورود بگیرند اما درخارج ازاین سه وقت نیازی به اجازه گرفتن نیست چون مشقت ایجاد می کند. پس دین اسلام برخلاف کلیسا وکنیسه هیچ که باعقل وخرد انسان ها سردعوا وستیز ندارد بلکه مهمترین شاخصه اش این است که عقل راملاک تکلیف قرار داده است واین نشانگر این واقعیت است که قرآن انسانی رامورد خطاب قرار می دهد که عقل وخردش را برنفس وهواهایش برتری داده است.

طه صبری دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه شهید مدنی تبریز

تفسیر فی ظلال ترجمه ی فارسی

| ۹ دی ۱۳۹۲
یک پاسخ به “ویژگی های تربیتی درسوره ی نور”

  1. ramin says:

    بسیار عالی و مفید بود

یک دیدگاه بگذارید

جستجو
آخرین مطالب
پیوندهای محبوب
آمار سایت
  • کاربران آنلاین 30نفر
  • بازدید امروز 27303
  • بازدید دیروز 84411
  • بازید کل 107792714

این سایت در ستاد ساماندهی پایگاه های اینترنتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به ثبت رسیده است.

کلیه حقوق برای پایگاه اطلاع رسانی وااسلاماه محفوظ میباشد.

استفاده از محتوای وااسلاماه با ذکر منبع و آدرس سایت بلامانع است. | تگ ها

Powered By Vaislamah.com - Copyright © 2010-2015 Vaislamah.com